दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण – विजय, पराक्रम आणि समृद्धीचा उत्सव

दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण

दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण आहे. हा सण विजयादशमी म्हणूनही ओळखला जातो. धर्माचा अधर्मावर विजय हे या सणाचे खरे तत्त्वज्ञान आहे. रामायणातील रावणवध आणि देवी दुर्गेने महिषासुराचा नाश याच्याशी हा दिवस जोडलेला आहे. त्यामुळे या दिवशी प्रत्येक हिंदू भक्त सत्य, शौर्य आणि समृद्धीचा उत्सव साजरा करतो.

दसरा, जो विजयादशमी म्हणूनही ओळखला जातो, हा हिंदू धर्मातील एक अत्यंत महत्त्वाचा सण आहे. हा सण धर्माच्या अधर्मावर विजयाचे प्रतीक आहे, ज्याचे मूळ तत्त्वज्ञान रामायणातील श्रीरामाने रावणाचा वध आणि देवी दुर्गेने महिषासुराचा नाश या कथांमध्ये दिसते. या दिवशी सत्य, शौर्य आणि समृद्धीचा उत्सव साजरा केला जातो. भारतभरात हा सण उत्साहात साजरा होतो, ज्यामध्ये रावणाच्या पुतळ्यांचे दहन, शस्त्रपूजन आणि पारंपरिक नृत्य-गायनाचा समावेश असतो. कुटुंबे एकत्र येऊन पूजा करतात, नवीन कपडे घालतात आणि मिठाई वाटतात, ज्यामुळे हा सण सामाजिक सलोख्याचेही प्रतीक बनतो. विशेषतः शस्त्रपूजनादरम्यान, हिंदू कुटुंबे आपल्या शस्त्रांना आणि साधनांना पूजतात, जे त्यांच्या जीवनातील परिश्रम आणि संरक्षणाचे महत्त्व दर्शवते. दसरा हा नवा उत्साह आणि सकारात्मकतेने नवीन वर्षाला सुरुवात करण्याचा संदेश देतो

दसऱ्याचा इतिहास व उत्पत्ती

  • रामायण कथा – भगवान श्रीरामाने रावणाचा पराभव केला. हा विजय साजरा करण्यासाठी विजयादशमी पाळली जाते.

  • दुर्गा देवी कथा – महिषासुराचा वध करून देवी दुर्गेने प्रजेला दहशतीतून मुक्त केले.

  • महाभारत – पांडवांनी अज्ञातवास संपल्यानंतर आपली शस्त्रे परत मिळवली आणि विजयादशमीच्या दिवशी युद्धासाठी त्यांचा वापर केला.

या सर्व घटनांमुळे दसरा हा विजयाचा आणि नवा आरंभाचा सण मानला जातो.

दसऱ्याचे विशेष महत्व

  1. सत्याचा विजय – हा दिवस आपल्याला सांगतो की असत्य कितीही बलवान असले तरी शेवटी सत्यच जिंकते.

  2. शौर्य आणि पराक्रमाचा गौरव – शस्त्रपूजनाची परंपरा हाच संदेश देते.

  3. समृद्धीचे प्रतीक – सुवर्णासारखी आपट्याची पाने देवाणघेवाण करून लोक एकमेकांना शुभेच्छा देतात.

  4. नवीन कार्याची सुरुवात – या दिवशी घेतलेले निर्णय शुभ मानले जातात.

दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण – दसऱ्याची तयारी कशी केली जाते?

  • घरांची स्वच्छता करून सजावट केली जाते.

  • देवीची आराधना करून नवरात्री संपवली जाते.

  • शस्त्रे, पुस्तके, वाहने, साधने यांचे पूजन केले जाते.

  • सुवर्णाचे प्रतीक म्हणून आपट्याची पाने देवाणघेवाण केली जातात.

  • बाजारात नवीन वस्तू खरेदी करण्याची प्रथा आहे.

शस्त्रपूजन दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण

दसरा साजरा करण्याच्या पद्धती 

१. शस्त्रपूजन: हा दिवस ऐतिहासिकदृष्ट्या युद्धकाळात विशेष मानला गेला, जेव्हा योद्धे आपल्या शस्त्रांची पूजा करून विजयाची कामना करत. आजही सैनिक, शेतकरी, कामगार आणि व्यावसायिक आपल्या साधनांची (जसे की शेतीचे हत्यारे, औद्योगिक साधने) पूजा करतात. या पूजेत फुले, तेलदिवे आणि हळद-कुंकूचा वापर होतो. 

२. रावण दहन: उत्तर भारतात आणि महाराष्ट्रातील काही भागांत, विशेषतः दिल्ली, लखनौ आणि मुंबईत, रावणाचे मोठमोठे पुतळे बनवून जाळले जातात. या सोहळ्यात आतषबाजीचा वापर होतो, ज्याने वाईट प्रवृत्तीचा नाश आणि सत्याचा विजय दर्शवला जातो. रात्रीच्या वेळी हे दहन विशेष आकर्षक ठरते.

३. सुवर्णाची देवाणघेवाण: आपट्याच्या पानांना सुवर्णाचे प्रतीक मानले जाते, कारण ती समृद्धीचे आणि दीर्घायुष्याचे प्रतिक आहेत. या दिवशी लोक एकमेकांना आपटे, सुवर्णमुद्रा किंवा गोड पदार्थ देतात, ज्याने “सोने घ्या, सोने द्या” असा समृद्धीचा आणि सलोख्याचा संदेश पसरतो.

४. नवीन कार्याची सुरुवात: हा शुभ दिवस नवीन प्रकल्प, व्यवसाय, शैक्षणिक वर्ष किंवा शेतीच्या कामाची सुरुवात करण्यासाठी निवडला जातो. अनेक जण या दिवशी ग्रहण शांती किंवा पूजा करून सकारात्मक ऊर्जेची सुरुवात करतात. 2025 मध्येही हा उत्सव नव्या आशेने साजरा होत आहे.

रावण दहन दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण

दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण – दसऱ्याचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्व

  • दसरा लोकांमध्ये भाईचारा आणि ऐक्य वाढवतो.

  • ग्रामीण भागात लोक झेंडूच्या फुलांनी गाव सजवतात.

  • शहरी भागात रावण दहनासोबत मोठ्या मेळावे होतात.

  • महिलांसाठी हळदीकुंकू हा विशेष कार्यक्रम आयोजित केला जातो

दसरा आणि आधुनिक काळ

आजच्या धकाधकीच्या जीवनात दसरा आपल्याला सकारात्मकता आणि नव्या सुरुवातीचा संदेश देतो. हा सण फक्त धार्मिक नाही तर सामाजिक दृष्ट्याही महत्त्वाचा आहे.

दसरा हिंदूंचा एक महत्वपूर्ण सण आहे. तो आपल्याला शिकवतो की जीवनात कितीही अडचणी आल्या तरी सत्य, धैर्य आणि पराक्रम यांच्या जोरावर आपण विजय मिळवू शकतो. म्हणूनच विजयादशमी हा विजय, धर्म आणि समृद्धीचा उत्सव आहे.

महाराष्ट्राचा इतिहास वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा 

महाराष्ट्राचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा 

भारताचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा 

अफजल खानाचा वध यावरील लेख वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा 

भारताची राज्यघटना वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा 

जागतिक आदिवासी दिन याबद्दल अधिक माहितीसाठी  

सार्वजनिक गणेशोत्सव

गणेशोत्सव वरील इंग्रजी मधील ब्लॉग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा. 

नवरात्री साठी हिंदू पंचांग बघण्यासाठी येथे क्लिक करा. 

बाल संगोपन रजेविषयी अधिक माहिती जाणून घेण्यासाठी येथे क्लिक करा  

गट विमा योजना 1982 विषयी सविस्तर माहितीसाठी येथे क्लिक करा  

वाढीव प्रोत्साहन भत्ता अधिक माहिती साठी येथे क्लिक करा  

रजा नियम–सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक – 2025

टिपणी करा

आपला ई-मेल अड्रेस प्रकाशित केला जाणार नाही. आवश्यक फील्डस् * मार्क केले आहेत