NPS Withdrawal Process in Marathi समजून घेणे आजच्या काळात अत्यंत गरजेचे झाले आहे. कारण, निवृत्ती म्हणजे केवळ नोकरीचा शेवट नाही. ती एक नवीन आर्थिक टप्प्याची सुरुवात असते. म्हणूनच, निवृत्तीनंतर पैसा कसा मिळणार, किती मिळणार, आणि केव्हा मिळणार – हे सर्व आधीच माहित असणे आवश्यक आहे. याच ठिकाणी National Pension Scheme (NPS) महत्त्वाची ठरते.
या लेखात आपण NPS पैसे काढण्याची संपूर्ण प्रक्रिया, नियम, प्रकार, कर सवलती, आणि सामान्य चुका सविस्तर पाहणार आहोत.
हा लेख सरकारी कर्मचारी, खासगी कर्मचारी, तसेच सामान्य नागरिकांसाठी उपयुक्त आहे.
सामान्य ओळख आणि पार्श्वभूमी
- NPS ही बाजार-आधारित निवृत्ती योजना आहे, ज्यात तुमची गुंतवणूक इक्विटी, सरकारी सिक्युरिटीज आणि कॉर्पोरेट बॉंड्समध्ये होते.
- २०२५-२०२६ मधील प्रमुख सुधारणा PFRDA (Exits and Withdrawals under NPS) Amendment Regulations, 2025 अंतर्गत आल्या आहेत. यामुळे माघार सोपी झाली, गुंतवणूक कालावधी वाढला आणि छोट्या रकमांसाठी पूर्ण माघार शक्य झाली.
- युनियन बजेट २०२५ मध्ये NPS वात्सल्यसाठी अतिरिक्त कर सवलत जाहीर झाली.
NPS म्हणजे काय? (What is NPS?)
National Pension Scheme म्हणजे सरकारने सुरू केलेली दीर्घकालीन निवृत्तीवेतन योजना.
ही योजना PFRDA (Pension Fund Regulatory and Development Authority) यांच्या नियंत्रणाखाली चालते.
याचा मुख्य उद्देश एकच आहे.
👉 निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्न मिळणे.
NPS कोणासाठी आहे?
सामन्यात: NPS ही योजना खालील व्यक्तींसाठी खुली आहे:
केंद्र व राज्य सरकारी कर्मचारी
खासगी कंपन्यांतील कर्मचारी
स्वयंरोजगार करणारे नागरिक
18 ते 70 वयोगटातील भारतीय नागरिक
म्हणूनच, NPS ही सर्वसमावेशक योजना आहे.
महाराष्ट्र शासन कर्मचारी वर्गासाठी राष्ट्रीय निवृत्तीवेतन योजना (NPS) ही एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षा देणारी योजना आहे. सर्वप्रथम, ही योजना 1 नोव्हेंबर 2005 नंतर सेवेत रुजू झालेल्या राज्य शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी लागू करण्यात आली आहे. यानंतर, या योजनेअंतर्गत कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातून दरमहा ठराविक रक्कम कपात केली जाते. त्याचवेळी, शासनाकडूनही समतुल्य योगदान दिले जाते. यामुळे, दोन्ही बाजूंनी जमा होणारी रक्कम वाढते.
पुढे, ही जमा रक्कम शेअर बाजाराशी संलग्न असलेल्या विविध गुंतवणूक पर्यायांमध्ये गुंतवली जाते. परिणामी, दीर्घकालीन कालावधीत चांगला परतावा मिळण्याची शक्यता निर्माण होते. नंतर, निवृत्तीच्या वेळी कर्मचाऱ्यांना एकूण जमा रकमेपैकी काही हिस्सा एकरकमी मिळतो. तर दुसरीकडे, उर्वरित रकमेवरून नियमित मासिक पेन्शन म्हणजेच अन्यूटी सुरू केली जाते. त्यामुळेच, निवृत्तीनंतरही नियमित उत्पन्नाचा स्रोत उपलब्ध राहतो.
याशिवाय, NPS योजनेत कर सवलती, ऑनलाइन खाते व्यवस्थापन, पारदर्शक व्यवहार आणि उच्च पातळीची सुरक्षितता असे अनेक फायदे दिले जातात. म्हणूनच, महाराष्ट्र शासन कर्मचाऱ्यांसाठी NPS ही केवळ निवृत्ती योजना नसून, निवृत्तीनंतर सन्मानाने, आत्मविश्वासाने आणि आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित जीवन जगण्यासाठी एक विश्वासार्ह आधार ठरते.
NPS Withdrawal Process in Marathi
UPS vs NPS: महाराष्ट्र कर्मचाऱ्यांसाठी तुलना
| पैलू | NPS | UPS (महाराष्ट्र २०२४ GR नुसार) |
|---|---|---|
| पेन्शन | बाजार-आधारित (६०% लंपसम + ४०% अॅन्युइटी). | ५०% हमी (शेवटच्या वर्षाची सरासरी), + महागाई भत्ता. |
| योगदान | १०% कर्मचारी + १४% सरकार. | समान, पण हमी परतावा. |
| जोखीम | बाजार जोखीम. | कमी (हमी). |
| शिफ्टिंग | UPS ते NPS: १ वर्ष आधी. | NPS ते UPS: ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत. |
| लागूता | २००५ नंतर कर्मचारी. | सर्व NPS कर्मचाऱ्यांसाठी पर्याय (३० दिवसांत निवड). |
NPS Withdrawal म्हणजे काय?
म्हणूनच NPS Withdrawal Process in Marathi म्हणजे NPS खात्यात जमा झालेली रक्कम ठराविक नियमांनुसार काढण्याची प्रक्रिया.
मात्र, हे लक्षात ठेवा.
👉 NPS ही बचत योजना नसून निवृत्ती योजना आहे.
म्हणूनच, पैसे काढण्यावर काही बंधने आहेत. पैसे काढण्यासाठी NPS च्या वेबसाईट वर जाऊन login करा
NPS पैसे काढण्याचे प्रकार (Types of NPS Withdrawal)
1️⃣ निवृत्तीवेला पैसे काढणे (Withdrawal at Retirement – Age 60)
जेव्हा खातेदार 60 वर्षांचा होतो, तेव्हा NPS Withdrawal Process in Marathi खालीलप्रमाणे लागू होते.
60% रक्कम एकरकमी (Lump Sum) काढता येते
40% रक्कम अन्यूटी (पेन्शन) मध्ये गुंतवणे बंधनकारक असते
👉 विशेष बाब:
जर एकूण रक्कम ₹5 लाखांपेक्षा कमी असेल, तर 100% रक्कम एकरकमी काढण्याची परवानगी आहे.
2️⃣ अकाली Exit (Premature Withdrawal)
काही वेळा खातेदार 60 वर्षांपूर्वीच NPS बंद करतो.
अशा वेळी नियम अधिक कठोर असतात.
NPS Withdrawal Process in Marathi नुसार:
फक्त 20% रक्कम एकरकमी
80% रक्कम अन्यूटीसाठी वापरणे अनिवार्य
म्हणूनच, शक्यतो अकाली Exit टाळणे हिताचे ठरते.
3️⃣ अंशतः पैसे काढणे (Partial Withdrawal)
त्याचबरोबर NPS मध्ये अंशतः पैसे काढण्याचीही सुविधा आहे.
परंतु, ती मर्यादित आहे.
अंशतः Withdrawal नियम:
जास्तीत जास्त 25% रक्कम
किमान 3 वर्षांचे योगदान आवश्यक
आयुष्यात जास्तीत जास्त 3 वेळा
परवानगी असलेली कारणे:
मुलांचे उच्च शिक्षण
गंभीर आजारावरील उपचार
स्वतःचे घर बांधणे किंवा खरेदी
NPS Withdrawal Process in Marathi
NPS Tier I आणि Tier II मधील फरक
| घटक | Tier I | Tier II |
|---|---|---|
| Withdrawal | मर्यादित | कधीही |
| कर सवलत | आहे | नाही |
शासकीय कर्मचाऱ्यांना अनिवार्य (नोव्हेंबर २००५ नंतर रुजू झालेल्या) | होय | नाही |
👉 NPS Withdrawal Process in Marathi प्रामुख्याने Tier I खात्यासाठी लागू होते.
NPS Withdrawal साठी पात्रता (Eligibility Criteria)
विशेषतः NPS मधून पैसे काढण्यासाठी खालील अटी पूर्ण असणे आवश्यक आहे:
खाते किमान 3 वर्षे सक्रिय असणे
KYC पूर्ण असणे
PRAN नंबर सक्रिय असणे
बँक खाते आधारशी लिंक असणे
NPS Withdrawal Process in Marathi
NPS पैसे काढण्याची Step-by-Step प्रक्रिया
🔹 Online NPS Withdrawal Process in Marathi
CRA (Protean/NSDL) पोर्टलवर लॉगिन करा
Withdrawal Request पर्याय निवडा
आवश्यक माहिती भरा
कागदपत्रे अपलोड करा
अर्ज सबमिट करा
🔹 Offline प्रक्रिया
निर्धारित फॉर्म भरावा
DDO / POP कार्यालयात सादर करावा
NPS Withdrawal Process in Marathi
आवश्यक कागदपत्रांची यादी
NPS Withdrawal करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:
PRAN कार्ड
आधार कार्ड
PAN कार्ड
बँक पासबुक
निवृत्ती प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
NPS मध्ये अन्यूटी म्हणजे काय?
अन्यूटी म्हणजे निवृत्तीनंतर मिळणारी नियमित पेन्शन.
एन पी एस NPS Withdrawal Process in Marathi मध्ये अन्यूटी अनिवार्य असते.
ती मासिक, त्रैमासिक किंवा वार्षिक मिळू शकते.
लोकप्रिय अन्यूटी सेवा प्रदाते:
LIC
SBI Life
HDFC Life
ICICI Prudential
NPS Withdrawal Process in Marathi
NPS Withdrawal वर कर नियम (Tax Rules)
| घटक | कर स्थिती |
|---|---|
| 60% Lump Sum | पूर्णपणे करमुक्त |
| अन्यूटी उत्पन्न | करपात्र |
| Partial Withdrawal | करमुक्त |
👉 त्यामुळे योग्य नियोजन करणे महत्त्वाचे ठरते.
NPS Withdrawal करताना होणाऱ्या सामान्य चुका
KYC अपडेट न करणे
चुकीचे बँक तपशील देणे
अन्यूटी पर्याय न समजता निवडणे
अकाली Exit घेणे
या चुका टाळल्यास विलंब व आर्थिक नुकसान टाळता येते.
निष्कर्ष (Conclusion)
NPS Withdrawal Process in Marathi
योग्यरीत्या समजून घेतल्यास निवृत्तीनंतर आर्थिक स्थैर्य मिळू शकते.
म्हणूनच, वेळेआधी माहिती घेणे आणि योग्य नियोजन करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
योग्य निर्णय = सुरक्षित भविष्य.
शासन सेवेत असताना आर्थिक शिस्त राखणे अत्यंत आवश्यक असते. म्हणूनच, NPS योजना कर्मचाऱ्यांना नियमित बचतीची सवय लावते. हळूहळू, मासिक योगदान ही एक सवय बनते. यानंतर, ही सवय दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षिततेत रूपांतरित होते. याचबरोबर, गुंतवणूक विविध क्षेत्रांमध्ये विभागली जात असल्यामुळे जोखीम कमी राहते. त्यामुळे, बाजारातील चढ-उतारांचा थेट परिणाम संपूर्ण निधीवर होत नाही. परिणामी, निधी अधिक स्थिर राहतो. एकीकडे सेवा सुरू असते, तर दुसरीकडे निवृत्तीसाठी मजबूत आर्थिक पाया तयार होत जातो.
निवृत्ती जवळ येत असताना आर्थिक नियोजन अधिक महत्त्वाचे ठरते. त्यामुळेच, NPS खाते कर्मचाऱ्यांना पुढील टप्प्यांसाठी मानसिक तयारी करून देते. पुढे, खातेधारक त्यांच्या गरजेनुसार गुंतवणूक पर्यायांमध्ये बदल करू शकतात. याव्यतिरिक्त, पारदर्शक प्रणालीमुळे प्रत्येक व्यवहाराची माहिती सहज उपलब्ध होते. यामुळे, अनिश्चितता कमी होते. अखेरीस, निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्न आणि एकरकमी निधी यांचा योग्य समतोल साधता येतो. म्हणून, शासन कर्मचारी वर्गासाठी NPS योजना ही केवळ आर्थिक व्यवस्था नसून, सुरक्षित आणि नियोजित भविष्यासाठी एक विश्वासार्ह साधन ठरते.
महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेत कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी NPS योजना ही भविष्यातील आर्थिक नियोजनाची एक प्रभावी व्यवस्था मानली जाते. सर्वसाधारणपणे पाहिले असता, या योजनेचा मुख्य उद्देश निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्नाची हमी देणे हा आहे. म्हणूनच, सेवाकालावधीत केलेले छोटे-छोटे योगदान कालांतराने मोठ्या निधीत रूपांतरित होते. याच दरम्यान, शासनाच्या देखरेखीखाली हा निधी व्यावसायिक पद्धतीने व्यवस्थापित केला जातो. त्यामुळे, गुंतवणुकीत शिस्त येते आणि जोखीमही नियंत्रित राहते.
याव्यतिरिक्त, NPS खात्यामुळे कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या निवृत्ती निधीवर सतत लक्ष ठेवता येते. उदाहरणार्थ, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे खाते तपशील पाहणे, योगदान तपासणे आणि पर्याय बदलणे सोपे होते. त्यानंतर, निवृत्ती जवळ आल्यावर निधी नियोजन अधिक स्पष्ट होते. अखेरीस, सेवाकाल संपल्यानंतर एकरकमी रक्कम आणि मासिक उत्पन्न यांचा समतोल साधता येतो. परिणामी, आर्थिक तणाव कमी होतो आणि निवृत्त जीवन अधिक स्थिर बनते. एकंदरीत, शासन कर्मचारी वर्गासाठी NPS ही केवळ एक औपचारिक योजना न राहता, दीर्घकालीन सुरक्षिततेकडे नेणारा व्यावहारिक मार्ग ठरतो.
NPS Withdrawal Process in Marathi
महाराष्ट्र राज्य शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी NPS आणि UPS योजनांबाबत FAQ
१. NPS योजना म्हणजे काय?
NPS ही बाजार-आधारित दीर्घकालीन निवृत्ती बचत योजना आहे, ज्यात कर्मचारी आणि सरकारचे योगदान गुंतवणुकीत होते आणि निवृत्तीनंतर लंपसम किंवा अॅन्युइटी मिळते.
२. महाराष्ट्रात NPS कधीपासून लागू झाली?
महाराष्ट्रात NPS १ नोव्हेंबर २००५ पासून लागू झाली असून, २००५ नंतर नियुक्त कर्मचाऱ्यांसाठी अनिवार्य आहे.
३. UPS म्हणजे काय?
UPS ही युनिफाइड पेन्शन स्कीम आहे, जी १ मार्च २०२४ पासून महाराष्ट्रात लागू झाली. यात ५०% हमी पेन्शन (शेवटच्या वर्षाच्या सरासरी पगाराची) मिळते, आणि NPS सारखी बाजार जोखीम नसते.
४. NPS आणि UPS मधील मुख्य फरक काय?
NPS मध्ये बाजार-आधारित परतावा (१०-१२%) आणि ६०% लंपसम मिळते, तर UPS मध्ये ५०% हमी पेन्शन + महागाई भत्ता मिळतो. NPS मध्ये जोखीम जास्त, UPS मध्ये कमी.
५. NPS मध्ये कर्मचाऱ्याचे योगदान किती असते?
कर्मचाऱ्याचे योगदान पगार + DA च्या १०% असते, जे प्रत्येक महिन्यात कापले जाते.
६. सरकारचे NPS मधील योगदान किती?
महाराष्ट्र सरकारचे योगदान १४% (२०२३ मध्ये १०% वरून वाढवले) पगार + DA वर आहे.
७. NPS मध्ये गुंतवणूक पर्याय काय आहेत?
ऑटो चॉइस (LC75: ७५% इक्विटी सुरुवातीला) किंवा अॅक्टिव्ह चॉइस (इक्विटी, सरकारी सिक्युरिटीज, कॉर्पोरेट बॉंड्स). २०२५ बदलांनुसार १००% इक्विटी शक्य.
८. NPS मध्ये १००% इक्विटी गुंतवणूक शक्य का?
होय, PFRDA २०२५ नुसार शक्य आहे, पण सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी LC75 अंतर्गत ७५% पर्यंत मर्यादा आहे. उच्च परतावा मिळू शकतो, पण जोखीम वाढते.
९. NPS मध्ये माघार कधी घेता येते?
निवृत्ती वय (६० वर्षे) नंतर किंवा मृत्यू/अपंगत्वात. आंशिक माघार ४ वेळा (पूर्वी ३) घेता येते.
१०. NPS मधील लंपसम किती मिळते?
कॉर्पस ₹१२ लाखांपेक्षा जास्त असल्यास ६०% लंपसम (करमुक्त) मिळते. ₹८ लाखांपर्यंत पूर्ण लंपसम शक्य.
११. NPS मध्ये अॅन्युइटी अनिवार्य का?
होय, सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी ४०% अनिवार्य (गैर-सरकारीसाठी २०%). यातून मासिक पेन्शन मिळते.
१२. NPS मध्ये आंशिक माघार कशी घेता येते?
Pre-60 वयात ४ वेळा, प्रत्येक ४ वर्षांच्या अंतराने, २५% कॉन्ट्रिब्युशनपर्यंत (शिक्षण/वैद्यकीय गरजेसाठी).
१३. NPS मध्ये मृत्यू प्रकरणात काय होते?
नॉमिनीला २०% तात्पुरती रक्कम मिळते; उरलेली Bharatiya Sakshya Adhiniyam २०२३ नुसार मृत घोषित झाल्यास मिळते.
१४. NPS वरून UPS मध्ये शिफ्ट कसे करावे?
३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत विभागीय कार्यालयात अर्ज करा. मागील योगदान समायोजित होईल.
१५. UPS वरून NPS मध्ये शिफ्ट शक्य का?
होय, निवृत्तीपूर्वी १ वर्ष आधी एकदाच शक्य. नवीन कर्मचारी (१ एप्रिल २०२५ नंतर) ३० दिवसांत निवड करू शकतात.
१६. NPS मध्ये कर सवलत मिळते का?
होय, सेक्शन ८०CCD(1) अंतर्गत १०% योगदान करमुक्त. लंपसम ६०% करमुक्त. वात्सल्यसाठी अतिरिक्त ₹५०,००० सूट (बजेट २०२५).
१७. NPS वात्सल्य योजना सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी लागू का?
होय, मुलांसाठी लागू. ३ वर्षांनंतर आंशिक माघार शक्य (शिक्षण/आरोग्यासाठी). १८ वर्षांनंतर ट्रान्झिशन नियम लागू.
१८. NPS साठी PRAN कसे मिळवावे?
नियुक्तीवेळी विभागाकडून मिळते. नंतर CRA (NSDL/Protean) वर अपडेट करा.
१९. NPS मध्ये जोखीम काय आहे?
बाजार जोखीम (इक्विटीमुळे नुकसान शक्य), पण दीर्घकालीन परतावा चांगला. UPS मध्ये ही जोखीम नाही.
२०. NPS मध्ये गुंतवणूक वय मर्यादा काय?
PFRDA २०२५ नुसार ८५ वर्षांपर्यंत गुंतवणूक चालू राहील (पूर्वी ७५).
२१. NPS मधील लोन सुविधा आहे का?
होय, २०२५ बदलांनुसार २५% कॉर्पसमविरुद्ध लोन घेता येईल.
२२. UPS मध्ये पेन्शन किती मिळते?
५०% शेवटच्या १२ महिन्यांच्या सरासरी पगाराची (२५ वर्ष सेवा पूर्ण केल्यास), + २५% महागाई भत्ता.
२३. NPS मध्ये स्कीम A बंद का झाली?
PFRDA नुसार, २५ डिसेंबर २०२५ पर्यंत शिफ्ट करणे आवश्यक; नवीन MSF फ्रेमवर्कसाठी.
२४. NPS चा परतावा किती अपेक्षित?
ऐतिहासिकदृष्ट्या १०-१२%, पण बाजारावर अवलंबून. १४% सरकार योगदानामुळे वाढ होईल.
२५. NPS/UPS साठी सल्ला कोणाकडून घ्यावा?
PFRDA/NPS Trust वेबसाइट, विभागीय पेन्शन अधिकारी किंवा CA/वित्त तज्ज्ञ. वैयक्तिक रिस्क प्रोफाइलनुसार निर्णय घ्या.
ही FAQ तुमच्या शंकांचे निराकरण करेल. जर विशिष्ट प्रश्न असतील तर कमेंट मध्ये लिहा! धन्यवाद!
छत्रपती शिवाजी महाराज : शिवजयंती विशेष ५ प्रभावी भाषणे
छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जयंती म्हणजेच शिवजयंती 19 फेब्रुवारी रोजी संपूर्ण जगात साजरी केली जाते. छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म 19 फेब्रुवारी १६३० रोजी पुणे
शिवजयंती विशेष : छत्रपती शिवाजी महाराजांवरील 5 प्रभावी व प्रेरणादायी भाषणे
छत्रपती शिवाजी महाराज हे केवळ एक ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्व नसून भारतीय स्वातंत्र्य, स्वराज्य, प्रशासन, धर्मनिरपेक्षता आणि लोककल्याणकारी राजसत्तेचे प्रतीक आहेत. शिवजयंती च्या निमित्ताने शाळा, महाविद्यालये, सार्वजनिक
जुनी पेन्शन योजना 2026: शासकीय कर्मचाऱ्यांना 2005 पूर्वी सेवेत असणाऱ्यांसाठी सुवर्णसंधी | GR कुटुंबासाठी मोठा दिलासा सुरक्षेची हमी
नमस्कार मित्रांनो. तुम्ही जुनी पेन्शन योजना महाराष्ट्र शोधत असाल तर हे लेख तुमच्यासाठीच आहे. महाराष्ट्रातील लाखो शासकीय कर्मचारी निवृत्तीनंतरच्या सुरक्षित आयुष्याची स्वप्ने पाहतात. पूर्वी जुनी
Guide to NPS Withdrawal Process in Marathi | नियम, प्रक्रिया
NPS Withdrawal Process in Marathi समजून घेणे आजच्या काळात अत्यंत गरजेचे झाले आहे. कारण, निवृत्ती म्हणजे केवळ नोकरीचा शेवट नाही. ती एक नवीन आर्थिक टप्प्याची
प्रसूती रजा : महाराष्ट्र शासनाचे नियम, सेवा अट रद्द | संपूर्ण माहिती २०२६
प्रसूती रजा ही महिला शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी केवळ रजा नसून एक मूलभूत हक्क आहे.मातृत्वाच्या काळात महिलांना मानसिक, शारीरिक आणि कौटुंबिक आधाराची गरज असते.म्हणूनच, महाराष्ट्र शासनाने प्रसूती
महाराष्ट्र शासकीय कर्मचाऱ्यांना मिळणारे सर्व आर्थिक लाभ – एकाच लेखात संपूर्ण माहिती
प्रस्तावना महाराष्ट्र शासनाची नोकरी ही केवळ रोजगाराचे साधन नसून आर्थिक स्थैर्य, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि सुरक्षित भविष्याची हमी असते. शासकीय कर्मचाऱ्यांना नियमित वेतनाबरोबरच अनेक भत्ते, निवृत्ती
भविष्य निर्वाह निधी योजना (GPF): महाराष्ट्र शासन कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण, सोपी व खात्रीशीर माहिती
भविष्य निर्वाह निधी योजना (GPF) योजना – नोव्हेंबर 2005 पूर्वी सेवेत रुजू झालेल्या महाराष्ट्र शासन कर्मचाऱ्यांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक महाराष्ट्र शासन सेवेत नोव्हेंबर 2005 पूर्वी रुजू
सेवार्थ मधून GPF Slip कशी काढावी? | Step by Step मार्गदर्शन
सेवार्थ मधून GPF Slip कशी काढावी . शासनाने राज्य शासकीय कर्मचाऱ्यांसाठी सेवार्थ प्रणाली ( https://sevaarth.mahakosh.gov.in/ ) मधून भविष्य निर्वाह निधी (GPF) चे वार्षिक विवरणपत्र ऑनलाइन
धरती आबा भगवान बिरसा मुंडा: आदिवासी क्रांतीचे अमर योद्धा आणि त्यांच्या जीवनातील सत्य कथा
🪶 प्रस्तावना – जंगलांच्या गर्भात जन्मलेल्या एका सामान्य मुंडा कुटुंबातील बालकाने कसा आदिवासी समाजाच्या हक्कांसाठी संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला हादरवले? धरती आबा भगवान बिरसा मुंडा –