घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी | नवरात्री पूजा विधी, मंत्र आणि संपूर्ण मार्गदर्शन
घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी?
नवरात्री हा भारतातील एक अत्यंत पवित्र सण आहे. या दिवशी देवीचा घट प्रस्थापित करून नऊ दिवस पूजा केली जाते. अनेकांना प्रश्न पडतो की घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी? या लेखात आपण घटस्थापनेची सविस्तर माहिती, पूजेचे साहित्य, मंत्र आणि पूजेचे महत्व पाहणार आहोत.
नवरात्रीचे महत्व
सर्वप्रथम, नवरात्री हा उत्सव शक्तीची उपासना करण्याचा आहे. देवी दुर्गा, लक्ष्मी आणि सरस्वती यांच्या आशीर्वादाने जीवन समृद्ध होते. या दिवसांत केलेली पूजा घरात सुख-समृद्धी, आरोग्य आणि शांती आणते. म्हणूनच घटस्थापना योग्य पद्धतीने करणे अत्यावश्यक आहे.
घटस्थापनेसाठी आवश्यक साहित्य
घटस्थापना विधी पुर्वक कशी करावी हे जाणून घेण्यासाठी सर्व साहित्य आधीच तयार ठेवावे.
माती किंवा तांब्याचा कलश
नारळ (शेंदूर, हळद लावलेला)
आंब्याची पाने
सुपारी
तांदूळ
पाणी
लाल वस्त्र
गंध, अक्षता, फुले
वेलची, लवंग, दुर्वा
दीप व अगरबत्ती
घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी (Step by Step)
1. शुभ मुहूर्त जाणून घ्या
घटस्थापना नेहमी प्रतिपदा तिथीला केली जाते. शक्यतो ब्राह्मण किंवा पंडिताकडून मुहूर्त विचारावा.
2. पूजास्थळ स्वच्छ करा
देवीच्या पूजेसाठी घरातील ईशान्य कोपरा निवडावा. तेथे जमिन स्वच्छ करून रांगोळी काढावी.
3. वेदी तयार करा
तांदळाचे पाट ठेवून त्यावर लाल वस्त्र अंथरावे. याच ठिकाणी घट स्थापन करावा.
कलशाची स्थापना आणि सजावट
4. कलशाची स्थापना
कलशात गंगाजल किंवा स्वच्छ पाणी भरावे. त्यात पंचपल्लव (आंब्याची पाने) ठेवावीत. कलशावर नारळ ठेवून लाल वस्त्राने सजवावे.
👉 येथे मंत्र म्हणावा:
“ॐ अप्सु अन्तः स्थिता लक्ष्मी, घृते लज्जा, गृहं गृहे।
नित्यम संनिहिता सदा॥”
5. देवीचे आवाहन
नारळ व कलशाला देवीचे रूप मानले जाते. देवीचे आवाहन करून प्रार्थना करावी.
👉 आवाहन मंत्र:
“ॐ अम्बे त्वं जगदम्बे सर्वमंगलकारिणि।
दुर्गे दु:खविनाशाय प्रसीद प्रसीद मे॥”
6. नवरात्रीची अखंड ज्योत
घटस्थापनेसोबतच अखंड दिवा प्रज्वलित करावा. तो नऊ दिवस अखंड पेटत ठेवावा.
7. देवीला नैवेद्य अर्पण
दररोज सकाळ-संध्याकाळ देवीला फळे, नैवेद्य व फुले अर्पण करावीत.
नवरात्री २०२५ चे रंग
नवरात्री दरम्यान प्रत्येक दिवसासाठी पारंपरिक रंग निश्चित केले जातात. याचा भक्तांवर सकारात्मक मानसिक परिणाम होतो आणि उत्सव अधिक रंगीन व आनंददायी बनतो.
मंत्र पठणाचे महत्व
पूजेच्या वेळी मंत्र पठण केल्याने वातावरण शुद्ध होते. श्रद्धेने म्हटलेले मंत्र सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात.
देवी मंत्र:
“ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे॥”
दुर्गा स्तुति:
“या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥”
पूजेदरम्यान घ्यायची काळजी
पूजा नेहमी शुद्ध मनाने करावी.
घरातील सर्व सदस्यांनी सामूहिकरित्या सहभागी व्हावे.
दिवा व अगरबत्ती अखंड प्रज्वलित ठेवावीत.
पूजेचे साहित्य अपूर्ण राहू नये.
घटस्थापना का महत्वाची आहे?
घट हा जीवन, समृद्धी आणि शक्तीचे प्रतीक आहे. घटस्थापनेने घरात मंगलमय वातावरण निर्माण होते. देवीचे आशीर्वाद लाभतात.
घटस्थापनेचे आध्यात्मिक महत्व
हिंदू धर्मग्रंथांनुसार घटस्थापनेचे अनेक फायदे सांगितलेले आहेत. जर आपण नवरात्रीत श्रद्धेने घटस्थापना केली, तर घरात सुख-समृद्धी आणि आरोग्य नांदते. जसे कलश हे जीवन, ऊर्जा आणि सृष्टीचे प्रतीक मानले जाते, तसेच त्याची स्थापना केल्याने घरात सकारात्मक शक्ती निर्माण होते. आणि जर विधीपूर्वक मंत्रोच्चारांसह पूजा केली, तर देवी प्रसन्न होऊन कुटुंबातील संकटे दूर करते. तसेच घटस्थापना केल्याने मनाची एकाग्रता वाढते आणि भक्तीभाव दृढ होतो.
निष्कर्ष : घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी?
याचबरोबर, घटस्थापना विधीपुर्वक कशी करावी हे जाणून घेणेही अत्यंत महत्वाचे आहे. जर प्रतिपदा तिथीला शुभ मुहूर्त जाणून कलश स्थापन केला, तर तो सर्वाधिक फलदायी ठरतो. जसे तांब्याचा किंवा पितळेचा कलश, आंब्याची पाने, नारळ, तांदूळ आणि गंगाजल यांचा वापर करावा, तसेच वेदीवर रांगोळी काढून लाल वस्त्र अंथरावे. आणि मग कलशात पाणी भरून त्यावर नारळ ठेवावा, तर त्याला देवीचे प्रतीक मानले जाते. किवा काही घरांमध्ये पंचपल्लव वापरले जातात, जे शक्तीचे चिन्ह मानले जाते. परंतु सर्वांत महत्वाचे म्हणजे श्रद्धा, मंत्रोच्चार आणि अखंड दिवा यांची सांगड, कारण ह्यामुळेच पूजा संपूर्ण व मंगलमय होते.
तर घटस्थापना ही केवळ एक धार्मिक प्रथा नसून आध्यात्मिक उन्नतीचे साधन आहे. किवा असेही म्हणता येईल की, घटस्थापना ही देवीच्या शक्तीला आमंत्रित करण्याची पवित्र प्रक्रिया आहे. परंतु श्रद्धा आणि नियमांशिवाय हा विधी अपूर्ण राहतो, म्हणून प्रत्येकाने नवरात्रीत घटस्थापना विधीपूर्वक करणे आवश्यक आहे.
महाराष्ट्राचा इतिहास वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
महाराष्ट्राचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
भारताचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
अफजल खानाचा वध यावरील लेख वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
भारताची राज्यघटना वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
जागतिक आदिवासी दिन याबद्दल अधिक माहितीसाठी
गणेशोत्सव वरील इंग्रजी मधील ब्लॉग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.