नवरात्री २०२५ – तिथी, मुहूर्त, देवीचे रूप आणि दिवसाचे रंग
नवरात्री हा हिंदू धर्मातील सर्वात महत्त्वाचा सण आहे. या सणात देवीच्या नौ रूपांची पूजा केली जाते आणि प्रत्येक दिवसाला खास रंग असतो. या वर्षी नवरात्री २०२५ मध्ये शारदीय नवरात्री २२ सप्टेंबर पासून सुरु होऊन २ ऑक्टोबर रोजी विजयादशमीस संपेल. हा सण आत्मिक शुद्धी, भक्ती आणि आनंदाचा सण मानला जातो.
या लेखात आपण नवरात्री चा संपूर्ण तक्ता, प्रत्येक दिवसाच्या देवीच्या रूपासह, तिथी सुरू आणि संपण्याच्या वेळा, तसेच दिवसाचा पारंपरिक रंग पाहणार आहोत. हा माहितीपूर्ण तक्ता भक्तांसाठी पूजा वेळ ठरवताना, घरातील नवरात्री मंडळ किंवा मंदिरातील कार्यक्रम आयोजित करताना खूप उपयोगी ठरेल.
दुर्गा देवी मूर्ती स्थापना आणि विसर्जन:
नवरात्रीसणात भक्त श्रद्धेने घरात किंवा मंडपात दुर्गा देवीची मूर्ती प्रतिष्ठापित करतात. या मूर्तीची स्थापना प्रतिपदा दिवशी केली जाते आणि त्यानंतर नऊ दिवसांची पूजा, आरती, मंत्रोच्चार आणि भजन नियमितपणे केली जाते. प्रत्येक दिवस देवीच्या नौ रूपांनुसार विशेष विधी केले जातात आणि पारंपरिक रंगांचा वापर करून उत्सव साजरा केला जातो. नऊ दिवसाची नवरात्री संपल्यानंतर, विशेषतः विजयादशमीच्या दिवशी, मूर्तीचे विसर्जन (अस्थिसंस्कार किंवा पाण्यात सोडणे) केले जाते. विसर्जन हा सणाचा धार्मिक आणि आध्यात्मिक समारोप मानला जातो, ज्यामुळे भक्तांना मानसिक शांती आणि आनंद प्राप्त होतो. मूर्ती विसर्जनाच्या वेळी विविध पूजा विधी, शस्त्रपूजन आणि कन्या पूजन केले जातात, जे भक्तांना देवीच्या कृपेचा अनुभव देतात आणि सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतात.
नवरात्री २०२५ चे महत्त्व
नवरात्री हा सण देवीच्या नौ रूपांचे स्मरण करण्याचा आणि श्रद्धाभाव व्यक्त करण्याचा अवसर आहे. प्रत्येक दिवसाला देवीचा वेगळा रूप पूजला जातो. यामुळे भक्तांना देवीची विविध शक्ती अनुभवता येतात.
प्रतिपदा (शैलपुत्री) – देवीच्या स्थिरता आणि शौर्याची पूजा.
द्वितीया (ब्रह्मचारिणी) – ज्ञान आणि संयमाचे प्रतीक.
तृतीया (चंद्रघंटा) – शौर्य, साहस आणि बुद्धी वाढवणारी देवी.
चतुर्थी (कूष्मांडा) – सर्जनशीलता, आनंद व शक्तीचा स्त्रोत.
पंचमी (स्कंदमाता) – माता आणि संततीसाठी आशीर्वाद.
षष्ठी (कात्यायनी) – राक्षसांवर विजय मिळवणारी शक्ती.
सप्तमी (कालरात्रि) – संकट निवारण व रक्षण.
अष्टमी (महागौरी) – सौंदर्य, संपन्नता आणि शांती.
नवमी (सिद्धिदात्री) – सर्व साधनांचे पूर्णत्व.
विजयादशमी / दशमी – शौर्य व विजयाचा दिवस, यंदाच्या वर्षातील सणाचा समारोप.
नवरात्रीतील दुर्गापूजेचे महत्त्व स्पष्ट करणारे १० वाक्ये –
नवरात्रीतील दुर्गापूजा करण्यामुळे भक्तांच्या जीवनातील नकारात्मक शक्तींवर विजय मिळतो.
देवी दुर्गा ही संकट निवारण व शक्तीची देवी मानली जाते.
दुर्गापूजा केल्याने मानसिक शांती आणि आत्मविश्वास वाढतो.
प्रत्येक दिवस देवीच्या वेगवेगळ्या रूपाची पूजा केल्याने भक्तांना विविध आध्यात्मिक लाभ मिळतात.
नवरात्रीमध्ये कन्या पूजन केल्यास त्या भक्तांच्या घरात सुख, समृद्धी आणि आरोग्य येते.
पूजा केल्याने कुटुंबातील नातेसंबंध दृढ होतात आणि आनंद वाढतो.
देवीच्या नौ रूपांची आराधना केल्याने ज्ञान, संयम, साहस आणि सौंदर्य वाढते.
विजयादशमीला शस्त्रपूजन केल्याने अध्यात्मिक आणि सामाजिक दोन्ही क्षेत्रांमध्ये विजय प्राप्त होतो.
या काळात दुर्गापूजा श्रद्धेचा प्रतीक असून जीवनातील अडचणी दूर करण्यास मदत करते.
हा सण भक्तांना देवीच्या शक्तीशी जोडतो आणि जीवनात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण करतो.
नवरात्री २०२५ चे रंग
नवरात्री दरम्यान प्रत्येक दिवसासाठी पारंपरिक रंग निश्चित केले जातात. याचा भक्तांवर सकारात्मक मानसिक परिणाम होतो आणि उत्सव अधिक रंगीन व आनंददायी बनतो.
सफेद (प्रतिपदा) – शांती व निर्मळता
लाल (द्वितीया) – ऊर्जा व उत्साह
रॉयल ब्लू (तृतीया) – स्थिरता व श्रद्धा
पिवळा (चतुर्थी) – आनंद व समृद्धी
हिरवा (पंचमी) – प्रगती व आरोग्य
स्लेटी (षष्ठी) – स्थिरता व समज
नारिंगी (सप्तमी) – उत्साह व सकारात्मकता
मोरपंखी हिरवा (अष्टमी) – आरोग्य व संपन्नता
गुलाबी (नवमी) – प्रेम व सौंदर्य
लाल-गुलाबी मिश्रित (विजयादशमी) – विजय व आनंद
| दिवस | तारीख | देवीचा रूप / पूजा | तिथी सुरू | तिथी संप | दिवसाचा रंग |
|---|---|---|---|---|---|
| दिवस 1 (प्रतिपदा / घटस्थापना) | 22 सप्टेंबर, सोमवार | शैलपुत्री / घटस्थापना | 1:23 AM | 23 सप्टेंबर, 2:55 AM | सफेद |
| दिवस 2 (द्वितीया) | 23 सप्टेंबर, मंगळवार | ब्रह्मचारिणी पूजा | 2:56 AM | 24 सप्टेंबर, 4:52 AM | लाल |
| दिवस 3 (तृतीया) | 24‑25 सप्टेंबर, बुधवार‑गुरुवार | चंद्रघंटा पूजा | 4:52 AM (24 सप्टेंबर) | 26 सप्टेंबर, 6:00 AM | रॉयल ब्लू |
| दिवस 4 (चतुर्थी) | 26 सप्टेंबर, शुक्रवार | कूष्मांडा पूजा | 6:01 AM | 27 सप्टेंबर, 9:33 AM | पिवळा |
| दिवस 5 (पंचमी) | 27 सप्टेंबर, शनिवार | स्कंदमाता पूजा | 9:34 AM | 28 सप्टेंबर, 12:04 PM | हिरवा |
| दिवस 6 (षष्ठी) | 28 सप्टेंबर, रविवार | कात्यायनी पूजा | 12:05 PM | 29 सप्टेंबर, 2:27 PM | स्लेटी |
| दिवस 7 (सप्तमी) | 29 सप्टेंबर, सोमवार | कालरात्रि पूजा | 2:28 PM | 30 सप्टेंबर, 4:32 PM | नारिंगी |
| दिवस 8 (अष्टमी) | 30 सप्टेंबर, मंगळवार | महागौरी पूजा / अष्टमी पूजन | 4:33 PM | 1 ऑक्टोबर, 6:06 PM | मोरपंखी हिरवा |
| दिवस 9 (नवमी) | 1 ऑक्टोबर, बुधवार | सिद्धिदात्री पूजा / कन्या पूजन / Sandhi Puja | 6:07 PM | 2 ऑक्टोबर, 7:01 PM | गुलाबी |
| विजयादशमी / दशमी | 2 ऑक्टोबर, गुरुवार | विसर्जन / पारणा | 7:02 AM | दिवस संपेपर्यंत | लाल-गुलाबी मिश्रित |
गरबा (Garba) – नवरात्रीतील पारंपरिक नृत्य:
गुजरातमध्ये नवरात्री सणात गरबा हा अत्यंत लोकप्रिय आणि आनंददायी नृत्य प्रकार आहे. विशेष म्हणजे गरबा हा मुख्यत्वे देवी दुर्गाच्या आराधनेसाठी केला जातो. या नृत्यात स्त्री-पुरुष वर्तुळाकारात उभे राहून हातात हात धरून तालबद्ध पद्धतीने नृत्य करतात. पारंपरिक पोशाख, रंगीबेरंगी घागरे, चोली, लहान दांड्या (Dandiya) यांचा वापर करून उत्साहात सहभाग घेतला जातो. गरबाचा प्रत्येक हाल देवीच्या शक्तीचे प्रतीक मानला जातो. रात्रीपर्यंत चालणारे हे नृत्य भक्तांमध्ये आनंद, एकात्मता आणि आध्यात्मिक ऊर्जा निर्माण करते. आज संपूर्ण भारतात, विशेषतः गुजरातमध्ये, गरबा नवरात्री उत्सवाचे मुख्य आकर्षण मानले जाते.
नवरात्री साठी टिप्स
पूजा वेळ पाळा – जर तिथीच्या सुरूवातीपासून समाप्तीपर्यंत पूजा केली तर अधिक शुभ मानले जाते.
घर सजावट – फुलांच्या सजावटी सह मंडप किंवा पूजा स्थळ आकर्षक बनवा.
दिवसाचा रंग वापरा – प्रत्येक दिवसाच्या पारंपरिक रंगाचा कपडे किंवा सजावट वापरल्यास नवरात्रीची ऊर्जा वाढते.
कन्या पूजन – नवमीला कन्यांचे पूजन करणे हे धार्मिकदृष्ट्या अत्यंत शुभ आहे.
विजयादशमी – शस्त्र पूजन व शाळा तसेच सामाजिक कार्यक्रम आयोजित करणे शुभ मानले जाते.
निष्कर्ष
नवरात्री सण हा भक्ती, उत्साह आणि आनंदाचा सण आहे. या ब्लॉगमध्ये दिलेल्या तक्त्याद्वारे तुम्ही संपूर्ण नवरात्रीचे वेळापत्रक आणि देवीचे रूप, दिवसाचा रंग व तिथीची वेळ सहज पाहू शकता.
हा तक्ता घरगुती पूजा, मंदिराच्या कार्यक्रम किंवा सोशल मीडिया ब्लॉगसाठी खूप उपयोगी आहे.
या नवरात्रीत शांती, आरोग्य, समृद्धी आणि आनंद तुमच्या जीवनात येवो ही प्रार्थना!
महाराष्ट्राचा इतिहास वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
महाराष्ट्राचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
भारताचा भूगोल वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
अफजल खानाचा वध यावरील लेख वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
भारताची राज्यघटना वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा
जागतिक आदिवासी दिन याबद्दल अधिक माहितीसाठी
गणेशोत्सव वरील इंग्रजी मधील ब्लॉग वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.